Atarax

Podstawowe informacje o leku Atarax

• INN (międzynarodowa nazwa niezastrzeżona): hydroksyzyna (Hydroxyzinum)
• Grupa: pochodna piperazyny, lek przeciwhistaminowy I generacji o działaniu uspokajającym i przeciwlękowym
• Kod ATC: N05BB01
• Nazwa handlowa, pod którą lek jest najlepiej znany: Atarax
• W ofercie sklepu: tabletki 10 mg oraz 25 mg w paczkach od 30 do 360 sztuk
• Substancja czynna jest wykorzystywana także w syropach i tabletkach innych producentów

Czym jest Atarax i komu zwykle pomaga

Atarax to jeden z najdłużej obecnych na rynku preparatów z hydroksyzyną. Substancja ta powstała w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku jako lek przeciwhistaminowy, ale szybko okazało się, że wyraźnie wycisza także napięcie psychiczne. Dzięki temu hydroksyzyna znalazła zastosowanie na styku alergologii, dermatologii i psychiatrii. Sięgają po nią zarówno osoby, którym świąd skóry odbiera sen, jak i pacjenci przeżywający okresy nasilonego niepokoju.

Zakup leku Atarax i wybór opakowania

Dostępność w Polsce

W aptekach stacjonarnych hydroksyzyna wydawana jest zwykle na receptę, co dla wielu osób oznacza wizytę u lekarza, nawet gdy potrzebna jest jedna krótka kuracja. Nasza apteka internetowa udostępnia tabletki bez recepty i wysyła je na terenie całego kraju. Zamówienie składa się o dowolnej porze, a paczka dociera pod wskazany adres w nieoznakowanym opakowaniu.

Moc tabletki leku Atarax i wielkość opakowania

Tabletki 10 mg dają większą swobodę przy dzieleniu dobowej porcji na kilka mniejszych, co bywa wygodne u osób wrażliwych na senność. Tabletka 25 mg pasuje do schematów, w których jedną dawkę przyjmuje się wieczorem. Mniejsze opakowania nadają się do pierwszej, krótkiej kuracji, gdy dopiero sprawdza się własną reakcję na lek. Większe są rozsądne dla osób, które mają ustalony z lekarzem plan terapii i wiedzą, jak organizm reaguje na substancję.

Co najczęściej zauważają pacjenci

Osoby stosujące Atarax opisują przede wszystkim wyraźne rozluźnienie i łatwiejsze zasypianie, szczególnie gdy przyczyną bezsenności był świąd lub natłok myśli. Wielu pacjentów zwraca uwagę na suchość w ustach i poranną ociężałość po wieczornej dawce. Część osób odczuwa senność w ciągu dnia dopiero po kilku dniach, gdy lek zaczyna się kumulować, dlatego pierwsze doby warto obserwować ostrożnie. Hydroksyzyna nie daje euforii ani uczucia odurzenia znanego z niektórych leków uspokajających, co pacjenci często uznają za zaletę.

Wskazania do stosowania leku Atarax

• krótkotrwałe objawowe leczenie lęku u dorosłych
• świąd skóry o różnym podłożu, także w pokrzywce
• premedykacja, czyli uspokojenie pacjenta przed zabiegiem lub znieczuleniem
• u dzieci w niektórych krajach: leczenie świądu i premedykacja, w dawkach liczonych na kilogram masy ciała

Lęk jest wskazaniem do podawania leku tylko przez ograniczony czas. Przewlekłe zaburzenia lękowe wymagają zazwyczaj innego leczenia, ustalanego z psychiatrą.

Mechanizm działania leku Atarax

Hydroksyzyna jest silnym antagonistą receptora histaminowego H1, co tłumaczy jej działanie przeciwświądowe i przeciwalergiczne. Przenika jednak do ośrodkowego układu nerwowego, gdzie hamuje przekaźnictwo w strukturach podkorowych, i stąd wynika efekt uspokajający. Ma też słabe właściwości przeciwcholinergiczne, przeciwwymiotne oraz przeciwskurczowe. Nie wpływa na receptory benzodiazepinowe, dlatego nie powoduje typowego dla tej grupy uzależnienia, choć przy długim stosowaniu może pojawić się przyzwyczajenie do jej działania.

Farmakokinetyka

Atarax wchłania się z przewodu pokarmowego szybko i prawie w całości. Maksymalne stężenie we krwi pojawia się po około 2 godzinach, a pierwsze efekty uspokajające zauważa się po 30–60 minutach. Hydroksyzyna jest metabolizowana w wątrobie, a jej głównym aktywnym metabolitem jest cetyryzyna, czyli substancja znana jako lek przeciwalergiczny. Okres półtrwania u dorosłych wynosi mniej więcej 14 godzin, u osób starszych wydłuża się do około 29 godzin, a u dzieci jest krótszy. Wydalanie odbywa się głównie z moczem w postaci metabolitów.

Dawkowanie leku Atarax

Standardowe schematy u dorosłych

Maksymalna dobowa dawka u dorosłych wynosi 100 mg, a leczenie należy prowadzić możliwie najkrócej. Tabletkę przełyka się w całości z niewielką ilością płynu, a posiłek nie wpływa istotnie na wchłanianie.

Szczególne grupy pacjentów

U osób starszych hydroksyzyna nie jest zalecana. Jeśli leczenie jest konieczne, rozpoczyna się je od połowy zwykłej dawki; maksymalna dawka dobowa wynosi 50 mg. Przy niewydolności nerek dawkę również się obniża. W zaburzeniach czynności wątroby, zwłaszcza zaawansowanych, zaleca się zmniejszenie dobowej porcji o jedną trzecią. Dla dzieci dawki oblicza się na podstawie masy ciała, więc tabletki o dużej zawartości substancji nie nadają się do podawania młodszym pacjentom bez wskazówek lekarza.

Przeciwwskazania do stosowania leku Atarax

• nadwrażliwość na hydroksyzynę, cetyryzynę, pochodne piperazyny, aminofilinę lub etylenodiaminę
• wrodzone lub nabyte wydłużenie odstępu QT
• czynniki ryzyka zaburzeń rytmu serca, w tym niedobór potasu lub magnezu, wolna czynność serca i choroby serca
• jednoczesne stosowanie leków wydłużających odstęp QT
• porfiria
• ciąża oraz okres karmienia piersią

W tych sytuacjach leku nie wolno przyjmować. Wątpliwości dotyczące rytmu serca rozstrzyga się badaniem EKG.

Działania niepożądane leku Atarax

Częste

Najczęściej występują senność, ból głowy, zmęczenie oraz suchość w ustach. Pojawiają się także zawroty głowy, zaparcia, trudności w oddawaniu moczu i niewyraźne widzenie, które wynikają z działania przeciwcholinergicznego.

Rzadkie, lecz poważne

Do poważnych powikłań należą kołatanie serca, zaburzenia rytmu i omdlenia związane z wydłużeniem odstępu QT, drgawki, splątanie, halucynacje oraz reakcje skórne, w tym ostra uogólniona osutka krostkowa. W razie nagłego przyspieszenia pracy serca, omdlenia lub ciężkiej wysypki należy przerwać przyjmowanie leku i pilnie skontaktować się z lekarzem.

Interakcje leku Atarax

• alkohol, opioidy, benzodiazepiny, leki nasenne i przeciwdepresyjne nasilają senność i spowolnienie
• leki wydłużające odstęp QT, na przykład niektóre antyarytmiki, makrolidy i neuroleptyki, zwiększają ryzyko groźnych zaburzeń rytmu
• inhibitory MAO nie powinny być łączone z hydroksyzyną
• leki przeciwcholinergiczne wzmacniają suchość w ustach i zaparcia
• hydroksyzyna może osłabiać działanie betahistyny i leków przeciwcholinesterazowych
• hydroksyzyna może zniekształcić wynik testów skórnych na alergię, więc odstawia się ją około 5 dni przed badaniem

Jakie są odpowiedniki leku Atarax

Alternatywy

Przy świądzie i pokrzywce alternatywą są nowsze leki przeciwhistaminowe II generacji, które zwykle powodują mniejszą senność, choć również mogą ją wywoływać. Gdy trudno zasnąć, rozważa się techniki poprawy higieny snu, a w zaburzeniach lękowych psychoterapię poznawczo-behawioralną oraz leki z grupy SSRI. Benzodiazepiny działają silniej, ale wiążą się z ryzykiem uzależnienia.

Zalety i ograniczenia

Zaletą hydroksyzyny jest równoczesne działanie przeciwświądowe i uspokajające oraz brak klasycznego uzależnienia. Ograniczeniem pozostaje senność, wpływ na rytm serca oraz konieczność zachowania ostrożności u osób starszych. Z tych powodów lek stosuje się krótko i w najniższej skutecznej dawce.

Co wiadomo z badań

W 2015 roku Europejska Agencja Leków dokonała przeglądu bezpieczeństwa hydroksyzyny i zaleciła ograniczenie jej dawek z powodu ryzyka wydłużenia odstępu QT. Zalecenia te obejmują maksymalną dawkę dobową 100 mg dla dorosłych, 50 mg dla osób starszych oraz stosowanie przez możliwie krótki czas. Badania kliniczne z grupą kontrolną potwierdziły skuteczność hydroksyzyny w uogólnionym zaburzeniu lękowym, jednak przy ograniczonym czasie obserwacji, który wynosił zwykle kilka tygodni.

Najczęstsze pytania

Czy Atarax uzależnia?

Hydroksyzyna nie działa na receptory benzodiazepinowe i nie wywołuje klasycznego uzależnienia fizycznego. Po zakończeniu leczenia mogą powrócić objawy choroby. Rutynowe stopniowe zmniejszanie dawki hydroksyzyny nie jest wymagane; zakończenie długotrwałej terapii warto uzgodnić z lekarzem.

Czy można pić alkohol w trakcie leczenia?

Nie. Alkohol wzmacnia hamujące działanie na układ nerwowy, wydłuża czas reakcji i zwiększa ryzyko upadków oraz zaburzeń oddychania.

Czy Atarax wpływa na prowadzenie samochodu?

Tak, hydroksyzyna osłabia koncentrację i refleks, więc w czasie leczenia nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn.

Kiedy działa na świąd?

Efekt przeciwświądowy pojawia się zwykle w ciągu godziny po przyjęciu tabletki i utrzymuje się kilka godzin. Gdy świąd wraca codziennie przez wiele tygodni, trzeba ustalić jego przyczynę.

Świąd, sen i napięcie: jak te trzy sprawy się łączą

W praktyce wiele osób z przewlekłym swędzeniem skóry nie może spać, a brak snu nasila postrzeganie świądu. Powstaje koło, które trudno przerwać samym smarowaniem. Hydroksyzyna działa w dwóch miejscach naraz: hamuje skutki histaminy w skórze i obniża pobudzenie w mózgu. Dlatego bywa wybierana wieczorem, gdy objawy nasilają się najbardziej. Warto jednak pamiętać, że Atarax łagodzi objawy, a nie usuwa przyczyny. Przy atopowym zapaleniu skóry, świerzbie czy chorobach wątroby świąd wymaga leczenia podstawowego.

Ciąża, karmienie, prowadzenie pojazdów i przedawkowanie

Atarax a ciąża, karmienie i jazda samochodem

Hydroksyzyna przenika przez łożysko i jest przeciwwskazana w ciąży. Jej metabolit, cetyryzyna, przenika do mleka; wydzielania samej hydroksyzyny do mleka u ludzi nie zbadano. Hydroksyzyna jest przeciwwskazana w okresie karmienia piersią. Kobiety planujące ciążę powinny omówić inną opcję z lekarzem. Co do prowadzenia samochodu, nawet jeśli po tabletce nie czujesz wyraźnej senności, czas reakcji może być wydłużony. W czasie stosowania hydroksyzyny należy unikać prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.

Przedawkowanie

Po zbyt dużej ilości leku dominuje silna senność, ale mogą wystąpić także nudności, drżenie, splątanie, przyspieszone bicie serca i zaburzenia rytmu. W razie podejrzenia przedawkowania, zwłaszcza u dziecka, należy natychmiast wezwać pomoc medyczną. Swoistej odtrutki nie ma, postępowanie polega na leczeniu objawowym i monitorowaniu pracy serca.

Przechowywanie leku Atarax

Blister z tabletkami najlepiej zostawić w kartoniku, na półce w suchym pomieszczeniu, gdzie nie jest zbyt gorąco. Lek musi leżeć poza zasięgiem dziecka. Przeterminowane tabletki zanosi się do apteki, która przyjmuje niewykorzystane leki.

Wskazówki dla bezpiecznego stosowania

Zanim zaczniesz kurację lekiem Atarax, poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach i o chorobach serca. Pierwszą dawkę najlepiej zażyć wieczorem, aby sprawdzić, jak działa uspokajająco. Nie zwiększaj porcji na własną rękę, jeśli efekt wydaje się zbyt słaby, a nie łącz leku z alkoholem. Odstaw lek i umów pilną konsultację, jeśli wystąpią omdlenia, kołatanie serca, drgawki lub ciężkie zmiany skórne. Jeżeli lęk utrzymuje się dłużej niż kilka tygodni, potrzebna jest diagnoza i plan leczenia, a nie kolejne kuracje tym samym lekiem.

Czas dostawy leku Atarax w Polsce