Imiquimod

Podstawowe informacje o preparacie Imiquimod

• INN (międzynarodowa nazwa niezastrzeżona): imikwimod (Imiquimodum)
• Grupa: modulator odpowiedzi immunologicznej, agonista receptora TLR7, lek dermatologiczny do stosowania zewnętrznego
• Kod ATC: D06BB10
• Znana nazwa handlowa: Aldara
• Oferta sklepu: krem 5% pakowany w tubki, w zestawach od 3 do 36 sztuk
• Mimo że w sklepie preparat leży w kategorii skórnej, jest to lek, a nie kosmetyk

Dlaczego Imiquimod różni się od zwykłych preparatów na brodawki

Większość środków na kłykciny, w odróżnieniu od kremu Imiquimod, działa przez zniszczenie tkanki: wymraża, wypala lub rozpuszcza naskórek. Imikwimod idzie inną drogą. Uruchamia miejscową reakcję obronną skóry, a ta zaczyna zwalczać zakażone komórki. Dlatego efekt nie jest natychmiastowy, ale może dawać dłuższą kontrolę nad zmianami niż samo wymrożenie. To rozwiązanie wybierają osoby, które chcą leczyć się w domu, bez zabiegów w gabinecie.

Zamawianie kremu Imiquimod w aptece internetowej

Dolegliwości z okolic intymnych bywają krępujące, więc wiele osób woli kupić krem bez rozmowy przy ladzie. Paczka jest zapakowana w sposób, który nie zdradza zawartości. Przed zakupem warto jednak mieć pewność, że zmiany rzeczywiście są kłykcinami lub innym wskazaniem opisanym w tekście, a nie innym schorzeniem skóry. Niepokojące, krwawiące lub szybko rosnące guzki wymagają badania lekarskiego.

Ile tubek kremu Imiquimod zamówić

Pojedyncze tubki wystarczają na krótką próbę, jednak w kłykcinach kuracja trwa tygodniami, a w rogowaceniu słonecznym i raku podstawnokomórkowym składa się z kilku tygodni stosowania. Warto więc ocenić, ile cykli przewidział lekarz, i zamówić tyle opakowań, by nie przerywać leczenia w środku terapii. Zestawy większe są zwykle korzystniejsze cenowo w przeliczeniu na jedną sztukę.

Jak pacjenci opisują leczenie

Osoby stosujące krem Imiquimod najczęściej mówią o dwóch etapach. Początkowo zmiany wydają się niezmienione, potem skóra czerwienieje, swędzi, a w miejscu kłykcin tworzą się strupki. Dopiero po kilku tygodniach narośle stopniowo się zmniejszają. Pacjenci chwalą brak konieczności przychodzenia do gabinetu, a narzekają na dyskomfort wywołany zapaleniem. Wiele osób zauważa, że sama reakcja skórna zmusza do zrobienia przerwy w leczeniu, co jest dopuszczalne.

Wskazania do stosowania kremu Imiquimod

• zewnętrzne kłykciny kończyste i brodawki okolicy odbytu u dorosłych
• powierzchowny rak podstawnokomórkowy o małych rozmiarach, u dorosłych z prawidłową odpornością, gdy inne metody są nieodpowiednie
• rogowacenie słoneczne na twarzy lub owłosionej skórze głowy, o niewielkim stopniu zrogowacenia, u osób z prawidłową odpornością

Krem nie jest przeznaczony do leczenia kłykcin w pochwie, cewce moczowej, kanale odbytu ani w szyjce macicy.

Zmiany skórne, w których stosuje się krem Imiquimod

Kłykciny kończyste

Wywołuje je wirus brodawczaka ludzkiego, najczęściej typów 6 i 11, które nie należą do szczepów wysokiego ryzyka onkogennego. Zmiany wyglądają jak miękkie, różowe lub cieliste narośla o nierównej powierzchni, pojedyncze albo zgrupowane. Mogą swędzieć, krwawić przy tarciu i być powodem kompleksów. Zakażenie przenosi się głównie drogą płciową, a szczepienie przeciw HPV zmniejsza ryzyko zachorowania.

Rogowacenie słoneczne i rak podstawnokomórkowy

Rogowacenie słoneczne to szorstkie, łuszczące się plamy na skórze przewlekle narażonej na słońce, uznawane za zmianę przedrakową. Rak podstawnokomórkowy najczęściej rośnie wolno, wygląda jak perłowa grudka z drobnymi naczyniami i rzadko daje przerzuty, ale niszczy tkanki w miejscu wzrostu. Obie zmiany powinien ocenić dermatolog. Przed leczeniem imikwimodem rozpoznanie powierzchownego raka podstawnokomórkowego należy potwierdzić badaniem histopatologicznym.

Mechanizm działania

Imikwimod wiąże się z receptorami Toll-podobnymi, głównie z TLR7, na komórkach dendrytycznych i makrofagach skóry. Powoduje to wydzielanie cytokin: interferonu alfa, czynnika martwicy nowotworów alfa oraz interleukin 6 i 12. Dalszym etapem jest aktywacja odporności komórkowej, która niszczy komórki zakażone wirusem brodawczaka ludzkiego albo komórki zmienione nowotworowo. Preparat sam nie wykazuje działania przeciwwirusowego w badaniach laboratoryjnych, co wyjaśnia, dlaczego odpowiedź zależy od stanu odporności pacjenta.

Wchłanianie kremu Imiquimod przez skórę

Po nałożeniu na skórę do krwiobiegu przenika bardzo mała ilość substancji, a stężenia w osoczu są niskie. Im większa powierzchnia leczona i im bardziej uszkodzona skóra, tym większe wchłanianie. Wydalanie następuje z moczem i kałem w formie metabolitów. Z powodu niewielkiego narażenia ogólnego działania ogólnoustrojowe są rzadkie, choć mogą się pojawić objawy grypopodobne.

Dawkowanie kremu Imiquimod

Typowe schematy dla dorosłych

Imiquimod nakłada się na czystą, suchą skórę i wciera do wchłonięcia. Przy kłykcinach pokrywa się wyłącznie zmiany, przy powierzchownym raku podstawnokomórkowym także margines 1 cm skóry wokół guza, a przy rogowaceniu słonecznym cały wyznaczony obszar leczenia. W rogowaceniu słonecznym maksymalna ilość na jedną aplikację wynosi 250 mg kremu 5%. Po zakończeniu aplikacji dokładnie myje się ręce. Rano okolicę zmywa się wodą z łagodnym mydłem. Ilość kremu dostosowuje się do wielkości zmiany, a pojedynczej porcji nie rozprowadza się na zbyt dużej powierzchni.

Higiena i ochrona skóry w trakcie kuracji kremem Imiquimod

Stosuje się bieliznę bawełnianą i nie zakłada szczelnych opatrunków, chyba że zaleci je lekarz. Obszar po zmyciu można osłonić delikatnym kremem barierowym. Przy rogowaceniu słonecznym ogranicza się ekspozycję na słońce i lampy UV, ponieważ skóra staje się bardziej wrażliwa. Gdy odczyn zapalny jest bardzo silny, robi się kilkudniową przerwę.

Imiquimod – przeciwwskazania i ograniczenia

• nadwrażliwość na imikwimod lub na składniki kremu, w tym parahydroksybenzoesany
• zmiany na błonach śluzowych, wewnątrz pochwy, cewki i odbytu
• okolica oczu, warg i nozdrzy
• otwarte rany i skóra uszkodzona lub zainfekowana
• wiek poniżej 18 lat w tych wskazaniach

W ciąży Imiquimod stosuje się wyłącznie, gdy korzyść wyraźnie przeważa nad ryzykiem. Osoby po przeszczepach lub z niedoborami odporności powinny uzgodnić leczenie ze specjalistą.

Działania niepożądane kremu Imiquimod

Najczęstsze, miejscowe

Zaczerwienienie, świąd, pieczenie, ból, łuszczenie, nadżerki, strupy, obrzęk i przebarwienia skóry. Nasilenie bywa od łagodnego do silnego i zwykle wygasa po przerwie.

Objawy ogólne i poważne

Objawy grypopodobne: gorączka, dreszcze, bóle mięśni, powiększenie węzłów chłonnych. Opisywano także ciężkie reakcje miejscowe z obrzękiem i zaburzeniami oddawania moczu przy zmianach w okolicy ujścia cewki. W razie utrudnienia oddawania moczu leczenie trzeba przerwać. Po zakończeniu kuracji mogą pozostać trwałe przebarwienia lub odbarwienia skóry.

Imiquimod – interakcje i seks w trakcie leczenia

Dla kremu stosowanego miejscowo nie opisano istotnych interakcji z lekami przyjmowanymi doustnie. Nie łączy się go z innymi preparatami drażniącymi skórę na tym samym obszarze. Krem zawiera substancje oleiste, które mogą osłabiać lateksowe prezerwatywy i przeponę antykoncepcyjną, więc nie należy polegać na takiej ochronie. Zaleca się powstrzymanie od kontaktów płciowych, gdy preparat znajduje się na skórze, a zmyć go trzeba przed zbliżeniem.

Inne sposoby leczenia kłykcin i rogowacenia

Alternatywy

Przy kłykcinach stosuje się krioterapię, elektrokoagulację, usunięcie laserem, podofilotoksynę oraz kwas trójchlorooctowy. W rogowaceniu słonecznym wykorzystuje się krioterapię, diklofenak w żelu, 5-fluorouracyl i terapię fotodynamiczną. Rak podstawnokomórkowy jest przede wszystkim leczony chirurgicznie.

Zalety i ograniczenia kremu Imiquimod

Zaletą jest leczenie w domu, brak blizn po zabiegu i możliwość zmniejszenia nawrotów. Ograniczeniem są wyraźne podrażnienie skóry, długi czas terapii oraz nieskuteczność u części chorych. Przy raku podstawnokomórkowym skuteczność jest niższa niż po operacji.

Co wiadomo z badań

W badaniach klinicznych kłykciny zanikały całkowicie u znacznej części pacjentów, a nawroty po leczeniu imikwimodem były rzadsze niż po metodach niszczących. U kobiet częściej obserwowano pełne ustąpienie zmian niż u mężczyzn. Dane dotyczące raka podstawnokomórkowego wskazują na wysoką skuteczność przy małych, powierzchownych zmianach, jednak nie zastępują one badania lekarskiego.

Najczęściej zadawane pytania

Czy reakcja zapalna po zastosowaniu kremu Imiquimod oznacza uczulenie?

Zwykle nie. Zaczerwienienie i łuszczenie są oczekiwanym skutkiem aktywacji odporności. Obrzęk i pęcherze mogą również wystąpić w ramach miejscowej reakcji na lek i same nie rozstrzygają o uczuleniu. Silna reakcja lub wysypka poza miejscem aplikacji wymaga konsultacji lekarskiej.

Czy można stosować Imiquimod w ciąży?

Dane są ograniczone, dlatego decyzję podejmuje lekarz po rozważeniu korzyści i ryzyka.

Czy kłykciny mogą wrócić?

Tak. Wirus może pozostawać w skórze bez objawów, więc nawroty zdarzają się, mimo zniknięcia zmian.

Czy partner również musi się leczyć?

Partnerzy powinni zostać zbadani, bo wirus przenosi się przez kontakt płciowy.

Czy można korzystać ze słońca w czasie kuracji?

Skóra poddana działaniu kremu jest podrażniona i bardziej wrażliwa na promieniowanie. Miejsce leczenia chroni się odzieżą, a przy rogowaceniu słonecznym kategorycznie unika się solarium oraz długiego przebywania na słońcu.

Co zrobić po pominięciu aplikacji?

Pominiętą dawkę nakłada się po przypomnieniu sobie o niej, a następnie wraca do zwykłego schematu. Nie stosuje się kremu częściej niż raz na dobę ani podwójnej ilości. Pominięcie dawki nie jest powodem do samodzielnego wydłużania kuracji.

Jak długo czeka się na efekt?

Kłykciny często zaczynają się zmniejszać po kilku tygodniach, a pełna ocena możliwa jest po zakończeniu cyklu. Przy rogowaceniu słonecznym wynik ocenia się zwykle po około 4–8 tygodniach od końca stosowania.

Przechowywanie kremu Imiquimod

Tubki trzyma się w temperaturze nieprzekraczającej 25 stopni Celsjusza i nie zamraża. Opakowanie zamyka się szczelnie po każdym użyciu, a po terminie ważności lub po otwarciu na dłużej, niż wskazano w ulotce, nie używa się go. Lek ma być niedostępny dla dzieci.

Wskazówki dla stosujących krem Imiquimod

Przed rozpoczęciem terapii umyj ręce, a po aplikacji umyj je ponownie. Nie przykrywaj miejsca plastrem ani opatrunkiem szczelnym. Obserwuj skórę i notuj reakcje, ponieważ pomoże to lekarzowi ocenić postęp. Nie zwiększaj ilości kremu w nadziei na szybszy efekt, bo tylko nasili to podrażnienie. Jeżeli zmiany nie ustępują po pełnej kuracji, powiększają się, krwawią albo zmieniają wygląd, zgłoś się do dermatologa.

Czas dostawy kremu Imiquimod w Polsce